کار رهبری چیست؟ رهبری به صورت یک طیف (Spectrum) است؛ رهبری یعنی بزرگ بودن و بزرگی کردن. رهبر دائماً در حال یادگیری و خلق چشمانداز است و در عین حال، مدیر هم هست؛ یعنی فرایندهای برنامهریزی، اجرا و کنترل را انجام میدهد.
از نظر «چیستی»، رهبری یعنی نفوذ. خروجی این نفوذ، شامل جهت و مقصد سازمان، همسویی و تعهد سازمان است.
رهبری استراتژیک
رهبران در واقع باید سه موضوع را خلق کنند تا منافع بلندمدت سازمان تأمین شود. مقولهی استراتژی باید در کل سازمان اثر بگذارد و بتواند سازمان را همواره در حالت تحول نگه دارد. مدیری که در کار رهبری استراتژیک است، باید سه مهارت زیر را توأمان داشته باشد:
- تفکر استراتژیک (Strategic Thinking)
- عمل استراتژیک (Strategic Acting)
- نفوذ استراتژیک (Strategic Influencing)
هرج و مرج در غیاب رهبر
به نظر من، خیلی از سازمانها یا کسبوکارها رهبر ندارند. شاید در بهترین حالت، مدیر داشته باشند. سازمانی که رهبر ندارد، دچار هرج و مرج است. هر کس هر کاری دلش میخواهد انجام میدهد. در مسائل استراتژیک، کسی به کسی نیست و آشوب حکمفرماست.
اگر دیدیم یک مجموعه یا سازمان دچار بینظمی است، باید بدانیم که آن سازمان رهبری ندارد. اساساً انسانها به دنبال منافع شخصی خود هستند و این رهبر است که همه را منظم میکند و جهت میدهد؛ البته به شرطی که خودش جهت داشته باشد و منظم باشد، یعنی رهبر باشد.
رهبر در دسترس است
رهبر سازمان دائماً در دسترس است و خود را قایم نمیکند. اینطور نیست که رهبر یک سازمان تلفنش را جواب ندهد، در جلسات حاضر نشود، دیر بیاید یا اصلاً به هیچکس پاسخگو نباشد و ارتباطش یکطرفه باشد! ارتباط رهبری را میتوان گفت حداقل دو طرفه است.
حالا اگر بخواهیم اصطلاح سازمانی را بگوییم، رهبر باید پاسخ همه را بدهد. نباید برای خود یک حصار (دیوار) داشته باشد. نباید کارکنان آن سازمان فکر کنند که فقط دو یا سه یا چهار نفر میتوانند با رهبر سازمان در تماس باشند.
تحلیل هوش مصنوعی
تحلیل جلسه ۱۳ مدیریت دانش
موضوع: کار رهبری، نفوذ و رهبری استراتژیک
۱. محور اصلی جلسه
محور اصلی این جلسه، تبیین ماهیت و کارکرد رهبری در سازمان است.
در این جلسه، رهبری صرفاً بهعنوان یک جایگاه یا عنوان سازمانی تعریف نمیشود، بلکه بهعنوان توان نفوذ، جهتدهی، ایجاد همسویی و خلق تعهد معرفی میشود. همچنین بر تفاوت میان «مدیر بودن» و «رهبر بودن» تأکید میشود.
۲. خلاصه مفهومی جلسه
جلسه با این پرسش آغاز میشود: کار رهبری چیست؟
پاسخ جلسه این است که رهبری یک طیف است و رهبر کسی است که همزمان چند نقش را ایفا میکند:
- بزرگ بودن و بزرگی کردن
- یادگیری مستمر
- خلق چشمانداز
- مدیریت فرایندهای برنامهریزی، اجرا و کنترل
- ایجاد نفوذ و جهتدهی به سازمان
در ادامه، رهبری از نگاه چیستی، نفوذ تعریف میشود. خروجی این نفوذ باید در جهتدهی، تعیین مقصد، ایجاد همسویی و تعهد سازمانی دیده شود.
سپس مفهوم رهبری استراتژیک مطرح میشود. رهبر استراتژیک کسی است که بتواند در راستای منافع بلندمدت سازمان عمل کند، بر کل سازمان اثر بگذارد و سازمان را در وضعیت تحول و پویایی نگه دارد.
در بخش پایانی، به پیامدهای نبود رهبری اشاره میشود: سازمانی که رهبر ندارد، دچار هرجومرج، بینظمی و آشفتگی در تصمیمات استراتژیک میشود. در مقابل، رهبر واقعی باید در دسترس، پاسخگو و دارای ارتباطی دوطرفه با سازمان باشد.
۳. مفاهیم و ارکان کلیدی جلسه
الف) رهبری بهمثابه بزرگی و بزرگی کردن
رهبری تنها تکنیک مدیریت نیست؛ بلکه نوعی بلوغ شخصیتی، بزرگواری و ظرفیت اثرگذاری بر دیگران است.
رهبر باید هم در رفتار و هم در تصمیمگیری، «بزرگ» عمل کند.
ب) رهبری بهمثابه نفوذ
در این جلسه، تعریف بنیادین رهبری، نفوذ است.
نفوذ رهبر زمانی معنادار است که خروجی آن در سه سطح دیده شود:
- تعیین جهت و مقصد سازمان
- ایجاد همسویی میان افراد و واحدها
- خلق تعهد سازمانی
ج) پیوند رهبری و مدیریت
رهبر فقط چشمانداز نمیسازد؛ بلکه باید بتواند مدیریت هم بکند.
یعنی برنامهریزی، اجرا و کنترل را نیز بشناسد و پیگیری کند. بنابراین رهبری مؤثر، از مدیریت عملیاتی جدا نیست.
د) رهبری استراتژیک
رهبری استراتژیک یعنی رهبری در جهت منافع بلندمدت سازمان.
این نوع رهبری باید:
- در کل سازمان اثر بگذارد.
- در امتداد سازمان جاری شود.
- سازمان را در حالت تحول و آمادگی نگه دارد.
هـ) سه مهارت رهبر استراتژیک
رهبر استراتژیک باید سه توانایی را همزمان داشته باشد:
- تفکر استراتژیک: توان دیدن کلان، آینده و مسیرهای ممکن.
- عمل استراتژیک: توان تبدیل فکر به اقدام مؤثر.
- نفوذ استراتژیک: توان اثرگذاری بر افراد، ساختارها و تصمیمات کلیدی.
و) پیامد نبود رهبری
نبود رهبر، سازمان را به سمت آشفتگی میبرد.
در چنین سازمانی:
- هر کس کار خودش را میکند.
- تصمیمات هماهنگ نیستند.
- مسائل استراتژیک بیصاحب میمانند.
- منافع شخصی بر منافع سازمانی غالب میشود.
- سازمان دچار «کسی به کسی نیست» میشود.
ز) در دسترس بودن رهبر
رهبر واقعی پشت حصار پنهان نمیشود.
او باید پاسخگو، در دسترس و دارای ارتباط دوطرفه با سازمان باشد.
اگر فقط چند نفر محدود امکان ارتباط با رهبر را داشته باشند، سازمان از نظر رهبری دچار انسداد میشود.
۴. پیامهای مدیریتی جلسه
- رهبری عنوان نیست؛ اثرگذاری و نفوذ است.
- رهبر باید هم چشمانداز بسازد و هم مدیریت کند.
- سازمان بدون رهبر، گرفتار آشفتگی و منفعتطلبی فردی میشود.
- رهبری استراتژیک نیازمند تفکر، اقدام و نفوذ همزمان است.
- رهبر باید در دسترس، پاسخگو و دارای ارتباط دوطرفه با سازمان باشد.
- اگر رهبر خودش جهت نداشته باشد، نمیتواند به سازمان جهت بدهد.
۵. ارتباط جلسه با مدیریت دانش
این جلسه ارتباط مستقیمی با مدیریت دانش دارد؛ زیرا مدیریت دانش بدون رهبری مؤثر، تبدیل به مجموعهای از ابزارها و دستورالعملهای بیجان میشود.
در سازمان دانشمحور:
- رهبر با نفوذ خود، جهت حرکت دانش را مشخص میکند.
- با ایجاد همسویی، مانع پراکندگی دانش میان واحدها میشود.
- با خلق تعهد، افراد را به اشتراکگذاری و استفاده از دانش ترغیب میکند.
- با در دسترس بودن، مسیر گفتوگو، یادگیری و بازخورد را باز نگه میدارد.
- با تفکر و عمل استراتژیک، دانش را به مزیت رقابتی و تحول سازمانی تبدیل میکند.
به بیان دیگر، رهبری استراتژیک باعث میشود دانش در سازمان فقط ذخیره نشود، بلکه در مسیر تصمیم، اقدام و تحول به کار گرفته شود.
۶. جمعبندی نهایی
جلسه سیزدهم نشان میدهد که کار رهبری، صرفاً مدیریت روزمره یا داشتن عنوان سازمانی نیست. رهبری یعنی نفوذی که به سازمان جهت، همسویی و تعهد میدهد.
رهبر واقعی باید بزرگ باشد، بزرگی کند، یاد بگیرد، چشمانداز بسازد، مدیریت کند و در سطح استراتژیک فکر، عمل و اثرگذاری داشته باشد.
در غیاب چنین رهبریای، سازمان دچار هرجومرج، بینظمی و سلطه منافع شخصی میشود. اما وقتی رهبر در دسترس، پاسخگو و دارای ارتباط دوطرفه باشد، سازمان میتواند از پراکندگی خارج شود و به سمت نظم، تعهد و تحول حرکت کند.
دیدگاهتان را بنویسید
می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟خیالتان راحت باشد 🙂